Spokojna tafla jeziora, deska pod stopami i kilka ruchów wiosłem wystarczą, żeby zwykły spacer zamienić w wodną przygodę. Pływanie na desce może oznaczać rekreacyjny SUP, trening, krótką wycieczkę albo połączenie deski z żaglem. Poniżej wyjaśniam, jaki sprzęt wybrać, jak zacząć, czym różni się SUP od kajaka i jak zadbać o bezpieczeństwo na polskich akwenach.
Najważniejsze decyzje przed pierwszym wyjściem na wodę
- Na początek wybierz stabilną deskę all-round o szerokości około 30-34 cali.
- Ćwicz najpierw na kolanach, blisko brzegu i przy niemal bezwietrznej pogodzie.
- Kamizelka asekuracyjna lub ratunkowa powinna być dopasowana do akwenu i sposobu pływania.
- Kajak daje niżej położony środek ciężkości, a SUP zapewnia większy kontakt z wodą i więcej ruchu.
- Leash, czyli smycz bezpieczeństwa, dobieraj do warunków. Na rzece potrzebny jest model z szybkim wypięciem.
SUP, kajak czy deska z żaglem
Najczęściej pod pojęciem pływania na desce kryje się SUP, czyli stand up paddle. Stoisz na szerokiej desce i poruszasz się za pomocą jednopiórowego wiosła. Nie potrzebujesz fal ani silnego wiatru, dlatego ta forma aktywności dobrze sprawdza się na jeziorach, spokojnych zatokach i wolniejszych odcinkach rzek.
Nie każda deska daje jednak takie same możliwości. Na początku warto uczciwie odpowiedzieć sobie na pytanie, czy zależy mi na staniu i ćwiczeniu równowagi, czy raczej na wygodnym pokonywaniu dłuższych tras z bagażem.
| Sprzęt | Najlepsze zastosowanie | Największa zaleta | Ograniczenie |
|---|---|---|---|
| SUP all-round | Rekreacja, nauka, krótkie wycieczki | Stabilność i uniwersalność | Nie jest najszybszy na długich trasach |
| SUP touring | Dłuższe wyprawy po jeziorach i spokojnych rzekach | Lepsze trzymanie kierunku | Wymaga większej kontroli niż szeroki all-round |
| Kajak | Spływy, wiatr, przewożenie bagażu | Niska pozycja i dobra ochrona przed zachlapaniem | Mniej ruchu całego ciała i trudniejszy transport |
| WindSUP | Wiosłowanie oraz rekreacyjna nauka żeglowania | Jedna deska daje dwie możliwości | Żagiel wymaga wiatru i dodatkowej nauki |
Moim zdaniem SUP wygrywa wtedy, gdy chcesz połączyć ruch, widok z poziomu wody i łatwy transport sprzętu. Kajak będzie rozsądniejszy dla osoby, która planuje wielogodzinne spływy, zabiera dużo wyposażenia albo nie czuje się pewnie w pozycji stojącej.
Jak dobrać deskę do swojej wagi i akwenu
Najbezpieczniejszy wybór dla początkującego
Na pierwsze sezony najłatwiejsza będzie pompowana deska all-round o długości mniej więcej 10'6-12' i szerokości 30-34 cali. Szerszy pokład ułatwia wstawanie, a zaokrąglony dziób lepiej wybacza błędy przy skręcaniu.
Patrz nie tylko na maksymalną nośność podaną przez producenta. Liczy się masa użytkownika, ubrania, woda, telefon, plecak i ewentualny sprzęt dla dziecka. Dobrze zostawić wyraźny zapas wyporności, bo przeciążona deska staje się mokra, wolna i nerwowa w prowadzeniu.
Kiedy lepszy będzie touring albo WindSUP
Deska touringowa jest dłuższa i zwykle węższa. Trzyma kierunek lepiej niż model rekreacyjny, dlatego sprawdzi się podczas wypraw po dużym jeziorze. Początkujący nadal może na niej pływać, ale wstawanie będzie wymagało nieco więcej pracy.
WindSUP ma miejsce na maszt i żagiel. To ciekawa opcja dla osoby, która chce zacząć od spokojnego wiosłowania, a później spróbować podstaw windsurfingu. Trzeba jednak pamiętać, że uniwersalność zawsze oznacza kompromis. Taki sprzęt nie będzie tak wygodny jak wyspecjalizowany SUP do długich tras ani tak szybki jak deska wyścigowa.
Pompowana czy sztywna
Pompowany model łatwiej przewieźć samochodem, przechować w mieszkaniu i zabrać na urlop. Po napompowaniu do zakresu wskazanego przez producenta jest wystarczająco sztywny do rekreacji. W praktyce najbardziej docenia się go wtedy, gdy sprzęt trzeba przenosić kilkaset metrów od parkingu do brzegu.
Deska sztywna daje bardziej bezpośrednie czucie wody i może płynąć sprawniej, ale wymaga miejsca, bagażnika dachowego oraz większej ostrożności przy transporcie. Dla pierwszego użytkownika różnica w osiągach zwykle ma mniejsze znaczenie niż stabilność, wygodny uchwyt i dobry zestaw naprawczy.
Jak wygląda pierwsza lekcja na desce
Pierwsze wyjście nie powinno być próbą przepłynięcia całego jeziora. Wybierz akwen z łatwym zejściem do wody, sprawdź prognozę i zacznij od miejsca osłoniętego od wiatru. Na naukę wystarczy 30-60 minut, pod warunkiem że część czasu przeznaczysz na ćwiczenie upadania i powrotu na deskę.
- Połóż deskę na płytkiej wodzie, załóż kamizelkę i sprawdź mocowanie smyczy.
- Wejdź na deskę na kolanach, ustawiając je po obu stronach uchwytu znajdującego się mniej więcej w połowie pokładu.
- Wiosłuj spokojnie z pozycji klęczącej i naucz się utrzymywać kierunek.
- Jedną stopę ustaw w miejscu drugiego kolana, potem dostaw drugą i wstań bez gwałtownego prostowania pleców.
- Trzymaj kolana lekko ugięte, wzrok skieruj przed siebie, a nie na stopy.
Najczęstszy błąd polega na kurczowym trzymaniu wiosła i patrzeniu w dół. Deska zaczyna wtedy reagować na każdy nerwowy ruch. Lepiej pracować biodrami, utrzymywać szeroki rozstaw stóp i zaakceptować kilka kontrolowanych wpadnięć do wody.
Podstawy wiosłowania i skręcania
Wiosło zanurzaj przy dziobie, prowadź je wzdłuż burty i wyciągaj mniej więcej przy wysokości stóp. Aby skręcić, wykonaj kilka pociągnięć dalej od deski. Przy zmianie strony nie obracaj całego tułowia samymi ramionami, tylko włącz do ruchu barki i mięśnie brzucha.
Długość wiosła ustaw tak, aby po uniesieniu rękojeści nad głowę dłoń znajdowała się kilka do kilkunastu centymetrów poniżej uchwytu. Zbyt krótkie wiosło przeciąża plecy, a za długie utrudnia rytmiczną pracę.
Bezpieczeństwo ważniejsze niż prędkość
Spokojna woda nie oznacza automatycznie bezpiecznej wody. Wiatr może w kilka minut odsunąć deskę od brzegu, a zimna woda ogranicza sprawność szybciej, niż większość początkujących się spodziewa. Przed wypłynięciem sprawdź kierunek wiatru, temperaturę, możliwość powrotu i miejsca, w których można bezpiecznie zejść na ląd.
PSP przypomina, że na śródlądowych drogach wodnych SUP może być traktowany jako mały statek, a wymagania dotyczące wyposażenia zależą od akwenu. W praktyce zawsze zakładałbym kamizelkę asekuracyjną, a tam, gdzie przepisy lub warunki tego wymagają, kamizelkę ratunkową. Powinna być dopasowana, zapięta i nie ograniczać ruchu ramion.
Leash, czyli smycz do deski
Na spokojnym jeziorze leash pomaga nie stracić deski po upadku. Warto przypiąć go do kostki albo łydki zgodnie z instrukcją producenta. Na rzece sytuacja wygląda inaczej. Przy przeszkodach, konarach i nurcie używa się smyczy z szybkim wypięciem mocowanej do pasa, ponieważ zwykła smycz przy kostce może zwiększyć ryzyko zaczepienia.
Nie pływaj sam daleko od brzegu, gdy dopiero uczysz się sprzętu. Telefon w wodoodpornym etui, gwizdek, podstawowa apteczka i zapasowa warstwa odzieży zajmują niewiele miejsca, a potrafią bardzo ułatwić powrót, gdy pogoda nagle się zmieni.
Przeczytaj również: Kajaki Lubelskie - Gdzie na spływ? Bug, Wieprz, Tanew i SUP!
Jak reagować po wpadnięciu do wody
Nie próbuj od razu wskakiwać na deskę w pozycji stojącej. Najpierw złap uchwyt, dopłyń do jej środka i wciągnij klatkę piersiową na pokład. Dopiero potem przejdź na kolana. Jeśli deska odpłynęła, nie ścigaj jej na siłę pod wiatr. Najpierw zachowaj kontakt z własnym bezpieczeństwem, a dopiero potem oceniaj, jak ją odzyskać.
Na jakim akwenie warto zacząć
Najlepszy na pierwszy raz jest niewielki, osłonięty zbiornik z łagodnym brzegiem. Duże jezioro może wyglądać spokojnie z lądu, ale na otwartej wodzie wiatr buduje krótką falę i utrudnia powrót. Rzeki wymagają dodatkowej ostrożności, ponieważ prąd, drzewa i zmienny poziom wody zmieniają warunki nawet na pozornie łatwej trasie.
Na dłuższą wyprawę wybieraj trasę, na której wiatr nie będzie przez cały czas spychał cię w jednym kierunku. Dobrym zwyczajem jest rozpoczęcie pod wiatr, jeśli jego siła jest niewielka. Dzięki temu powrót zrobisz z wiatrem, kiedy pojawi się zmęczenie.
| Warunki | Dobry pomysł | Czego unikać |
|---|---|---|
| Bezchmurne niebo, słaby wiatr, ciepła woda | Nauka i krótka wycieczka | Odpływania daleko bez telefonu |
| Silniejszy wiatr na otwartej wodzie | Pływanie blisko osłoniętego brzegu | Wypływania na środek jeziora |
| Prąd rzeczny i przeszkody | Trasa z instruktorem lub doświadczoną grupą | Zwykłej smyczy przy kostce |
| Zimna woda | Pianka, kamizelka i pływanie w grupie | Bawełnianej odzieży i samotnych prób |
Nie traktowałbym rzeki jako naturalnego następnego kroku po jednym udanym wyjściu na jezioro. Na wodzie płynącej trzeba umieć wsiąść po upadku, ocenić nurt i ominąć przeszkodę. Te umiejętności najlepiej ćwiczyć pod okiem instruktora.
Błędy, przez które pierwsze wyjście męczy bardziej niż powinno
- Za wąska deska utrudnia naukę i odbiera przyjemność, nawet jeśli wygląda bardziej sportowo.
- Brak zapasu wyporności sprawia, że sprzęt zanurza się głębiej i gorzej reaguje na ruchy.
- Patrzenie na stopy pogarsza równowagę. Wzrok powinien prowadzić w kierunku płynięcia.
- Wiosłowanie samymi rękami szybko męczy barki. Ruch powinien wychodzić także z tułowia i bioder.
- Wypłynięcie z wiatrem bez planu powrotu jest jednym z najczęstszych powodów problemów początkujących.
- Zbyt dużo bagażu na pokładzie zmniejsza stabilność i utrudnia wejście po upadku.
Z mojego punktu widzenia najbardziej przecenianym parametrem jest sama długość deski, a najbardziej niedocenianym jej szerokość i odpowiednia wyporność. Początkujący zwykle chce szybko płynąć, tymczasem spokojna kontrola nad sprzętem daje większy postęp niż ambitne tempo.
Pierwszy plan na udany dzień na wodzie
Na początek wypożycz stabilny SUP all-round, wybierz osłonięty akwen i zaplanuj krótką trasę w zasięgu brzegu. Zabierz kamizelkę, wodoodporne etui na telefon, wodę do picia oraz odzież dopasowaną do temperatury wody, nie tylko do temperatury powietrza.
Jeżeli po kilku wyjściach najbardziej spodoba ci się zwiedzanie, wybierz model touringowy. Gdy ważniejsze okażą się ćwiczenia, równowaga i swoboda ruchu, zostań przy szerokim SUP-ie. A jeśli pociąga cię wiatr, WindSUP może być dobrym etapem po opanowaniu podstaw, ale nie skracaj drogi przez pomijanie kamizelki, prognozy i nauki powrotu po upadku.
